Τετάρτη, 20 Νοεμβρίου 2013

Το ταλέντο αναζητεί τα δικαιώματά του

Το νομοσχέδιο για την πνευματική ιδιοκτησία αντιμετωπίζει μερικά χρόνια αλλά και νέα προβλήματα (20 Nov 2013 Kathimerini Greek Της ΓΙΩΤΑΣ ΣΥΚΚΑ)

Για το 40% των έργων της Βρετανικής Βιβλιοθήκης απαιτούνταν άδεια για την ψηφιοποίηση, αλλά δεν ήταν δυνατόν να εντοπιστούν οι δημιουργοί.
Ποιος μπορεί να αρνηθεί ότι το Διαδίκτυο άλλαξε τη μορφή επικοινωνίας, δημιούργησε τον δικό του πολιτισμό, αλλά και πολλές φουρτούνες; Σήμερα δύσκολα συναντάς κάποιον που χειρίζεται το «ποντίκι» και δεν έχει κατεβάσει παράνομα μια ταινία ή έστω ένα τραγούδι. «Διότι δεν αντιλαμβάνονται την παρανομία της πράξης τους», επισημαίνει η διευθύντρια του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας, Ειρήνη Σταματούδη.
Για όλα τα φαινόμενα της πειρατείας, τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια, ρίχναμε την ευθύνη στην έλλειψη ενημέρωσης, ακόμη και για τους εκπρόσωπους του νόμου. Υστερα, λέγαμε ότι είναι ελαστικοί στις αποφάσεις τους πολλοί δικαστές. Παρότι βλάπτονται οι δικαιούχοι, η πολιτιστική βιομηχανία της χώρας, η φωνογραφία αλλά και το ίδιο το κράτος.
Τρομερή χαρακτηρίζεται η διαφυγή εσόδων, μεγάλες οι απώλειες από ασφαλιστικές εισφορές. Και όμως: «Ο σεβασμός των πνευματικών δικαιωμάτων δεν έχει περάσει μέσα μας, ήδη από την εκπαίδευση», λέει η κυρία Σταματούδη. «Γι’ αυτό και ο οργανισμός μας κάνει μια προσπάθεια να εκπαιδεύσει και να ενημερώσει ότι η ιδιοκτησία στα έργα διανοίας, του πνεύματος δηλαδή, είναι αντίστοιχη με αυτή που υπάρχει στα υλικά αγαθά».
Η Γαλλία εφαρμόζει το «τεστ των τριών βημάτων». Αν ο χρήστης δεν συμμορφωθεί με την τρίτη προειδοποίηση, επιδικάζεται διοικητικό πρόστιμο. «Βέβαια αυτή η διαδικασία, μέχρι να γίνει αποδεκτή από τον γαλλικό λαό, πέρασε καιρός. Κόστισε ακριβά και τελικά κατάφεραν να επιβάλουν μόνο ένα πρόστιμο των 150 ευρώ. Είναι γεγονός πάντως ότι αν λάβει κάποιος το πρώτο μήνυμα, σταματάει να κατεβάζει».
Η Ελλάδα δεν θέλει να τα βάλει με τον απλό πολίτη που κάνει περιστασιακά downloading, είπε πρόσφατα στη Βουλή ο υπουργός Πολιτισμού Πάνος Παναγιωτόπουλος. «Χρειάζεται βέβαια ενημέρωση», λέει η κ. Σταματούδη. «Η Δικαιοσύνη όμως πρέπει να πιάσει αυτούς που συστηματικά διευκολύνουν το παράνομο κατέβασμα. Δικαιούχους ιστοσελίδων που δίνουν παράνομα ταινίες, τραγούδια, αρχεία».
Το θέμα με τον ύμνο
Κι εδώ έρχεται η άρση απορρήτου. Θα πρέπει να διαταχθεί η όχι; Και ποια είναι τα όρια μεταξύ του περιστασιακού και κατ’ επάγγελμα παραβάτη; «Ο νόμος 2121 του 1993 ορίζει τι σημαίνει κακουργηματική παραβίαση δικαιωμάτων. Είναι προσβολές που γίνονται σε εμπορική κλίμακα, κατ’ εξακολούθηση», τονίζει η συνομιλήτριά μας.
Λίγο πριν συζητηθεί στην Ολομέλεια της Βουλής το σχέδιο νόμου για την πνευματική ιδιοκτησία που ενσωματώνει δύο ευρωπαϊκές οδηγίες στο εθνικό δίκαιο, το Διαδίκτυο «πήρε φωτιά» από τα σχόλια για τις ιντερνετικές διαφημίσεις σε μερικές εκτελέσεις του Εθνικού Υμνου. Τι γίνεται αλήθεια όταν έχουν περάσει 70 χρόνια από τον θάνατο του δημιουργού σημαντικών πνευματικών έργων που ανήκουν πλέον στον ψυχισμό ενός λαού;
«Ενας δημιουργός έχει δύο είδη δικαιωμάτων, το περιουσιακό, βάσει του οποίου αντλεί οικονομικά οφέλη από το έργο του, και το ηθικό, που δεν μεταβιβάζεται ποτέ, παρά μόνο για ορισμένες χρήσεις», εξηγεί η επικεφαλής του ΟΠΙ. «Τα δικαιώματα της πατρότητας και της ακεραιότητας παραμένουν στο διηνεκές, δεν λήγουν. Τα άλλα λήγουν 70 χρόνια από τον θάνατο του δημιουργού. Μετά αναλαμβάνει το κράτος, μέσω του υπουργού Πολιτισμού, να κρίνει αν υπάρχει παραβίαση καταφεύγοντας στα δικαστήρια».
Ο δικαστής έχει τον τελικό λόγο. Οπως για τις παγίδες της τεχνολογίας οι οποίες επιτρέπουν εύκολα το «πείραγμα» έργων με διάφορους τρόπους. Π.χ. ήρωες παλιών ταινιών χρησιμοποιούνται σε σύγχρονες διαφημίσεις. «Στην περίπτωση του ηθοποιού-ήρωα έχουμε προσβολή της προσωπικότητας. Αν είναι εντός δικαιωμάτων, παραβιάζουμε τα δικαιώματα της πνευματικής ιδιοκτησίας. Αν έχουν λήξει, ίσως παραμένει το ηθικό δικαίωμα».
Αρχεία και βιβλιοθήκες
Στο μεταξύ, οι δύο οδηγίες της Ε.Ε., που επεκτείνουν την προστασία για τους εκτελεστές-ερμηνευτές φωνογραφημάτων αντιμετωπίζοντάς τους με μια πιο κοινωνική ματιά, αντιμετωπίστηκαν θετικά. Είναι σοβαρό όμως ότι διευκολύνεται η ψηφιοποίηση των συλλογών, βιβλιοθηκών και αρχείων, προσιτών στο κοινό. «Σκεφτείτε ότι το 40% των έργων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Αγγλίας είναι “ορφανά έργα”», επισημαίνει η κ. Σταματούδη. «Ηθελαν άδεια για την ψηφιοποίησή τους, αλλά δεν μπορούσαν να εντοπίσουν τους δημιουργούς. Τώρα μπορούν να μπουν σε μια διαδικασία επιμελούς αναζήτησης, να βεβαιωθούν ότι δεν βρήκαν τίποτα στις κατάλληλες πηγές και τότε θα χαρακτηρίσουν ένα έργο “ορφανό”. Και θα το αξιοποιήσουν για μορφωτικούς και μόνο σκοπούς».

Δεν υπάρχουν σχόλια: